Dichtbij, Betrokken & Bevlogen

Bestuursakkoord 2022-2026

Deventer

Dichtbij, Betrokken & Bevlogen

Deventer is een prachtig sociaal en fysiek ‘bouwwerk’ dat nooit af is. We hebben met elkaar het voorrecht om in een van de mooiste en oudste steden van Nederland te wonen. Een stad met evenzo prachtige en diverse dorpen, die Deventer maken tot wat het is: een krachtige, eigenzinnige gemeenschap met grote kwaliteiten en grote kansen en opgaven voor ons.

De laatste jaren is stevig doorgebouwd aan dat sociale en fysieke bouwwerk. We hebben daarbij oog voor elkaar maar ook oog voor de kwaliteit van onze leefomgeving. Zo zien we een gemeente die investeert in haar inwoners, in voorzieningen en onze leefomgeving vanuit de kerngedachte dat iedereen mee moet kunnen doen. Deventer en de dorpen toonden zich daarbij de afgelopen twee moeilijke coronajaren sociaal, behulpzaam en een veerkrachtige gemeenschap.

Toch zien we helaas ook in Deventer dat het kunnen meedoen, het hebben van perspectief en van gelijke kansen, lang niet altijd vanzelfsprekend is voor iedereen. Daar blijft een grote opgave liggen in een gepolariseerde tijd waarin we ook moeten vaststellen dat te veel Nederlanders teleurgesteld zijn en zich onvoldoende betrokken of serieus genomen voelen. Ook in Deventer zijn we daar nog onvoldoende in geslaagd, blijkt mede uit de lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dat vraagt om onderzoek, zelfreflectie maar vooral om een andere benadering van de dialoog met onze inwoners. We moeten hun ideeën en belangen beter meewegen en hen meer betrekken bij het besluitvormingsproces. Dat is een opgave voor de gehele politiek: het verkleinen van de gevoelde afstand tussen inwoner en het gemeentebestuur (gemeenteraad én college van burgemeester en wethouders).

Open bestuursstijl
Als opstellers van dit bestuursakkoord 2022-2026 willen we dan ook het samenspel tussen alle partijen in de raad een meer open karakter geven. Gezamenlijk zorgen we voor de beste oplossingen en keuzes voor onze inwoners en betrekken onze inwoners beter en op nieuwe, innovatieve manieren. Participatie, betrokkenheid en laagdrempeligheid zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. We willen de samenwerking tussen partijen bevorderen om onze inwoners het allerbeste te kunnen bieden. Dat doen we door vanuit samenwerking en overeenkomsten te redeneren en niet op voorhand vanuit mogelijke tegenstellingen. Daarbij is verschil van mening en debat over voorstellen gezond en uiterst noodzakelijk in een democratie.

Dit bestuursakkoord is daarom ook niet op voorhand ‘dichtgetimmerd’. We schetsen veelal het doel en niet meteen de exacte uitwerkingsrichting. Later volgen uitwerking of bepaalde keuzes en opvattingen en ideeën daarover kunnen verschillen. Dat gesprek gaan we nog aan met elkaar. Dit zorgt voor ruimte in het samenspel met de verschillende partijen in de raad, net zoals de al eerder gekozen getalsmatige kleine meerderheid van de coalitie daarvoor zorgt.

Deventer heeft grote opgaven en ambities voor de komende jaren. Veel is in de afgelopen periode al in gang gezet maar nog niet klaar. Nieuwe, grote opgaven die veel inzet vragen dienen zich aan. De opgaven en ambities worden in dit bestuursakkoord ingedeeld in vier hoofstukken, aangevuld met een hoofdstuk financiën.

Samen maken we Deventer
Zoals hiervoor geschetst, willen we een open bestuurscultuur hanteren waarin alle partijen een rol kunnen spelen, inwoners goed worden meegenomen en kunnen deelnemen aan besluitvorming. Dat moet de rode draad zijn bij de uitvoering van de verschillende grote opgaven die in dit bestuursakkoord beschreven staan en waarin we de komende jaren resultaten willen boeken. Dat doen we door dichtbij onze inwoners te staan en participatie- en besluitvormingsprocessen goed in te richten. Daarbij gaan we ook werken met vormen als het burgerberaad.

Fijn wonen en leven
Deventer staat voor de grote opgave en noodzaak om veel woningen bij te bouwen. Daarvoor is letterlijk en figuurlijk al veel in de steigers gezet, maar de komende jaren komt het vooral op uitvoering en keuzes voor bouwlocaties aan. Dat doen we zorgvuldig en met behoud van de kwaliteiten en met onze inwoners samen. De gemeente heeft een regierol om voor voldoende betaalbare woningen te zorgen voor jongeren, gezinnen en ouderen die een woning zoeken passend bij hun mogelijkheden en levensfase. We lopen niet weg voor moeilijke keuzes die dit met zich meebrengt. Verkeersstromen en bereikbaarheid vragen bij een dergelijke bouwopgave aandacht en inzet. We pakken de kansen om jong arbeidspotentieel aan ons te binden ter versterking van onze arbeidsmarkt maar ook voor de versterking van ons voorzieningenniveau.

Iedereen doet ertoe
De meeste inwoners gaat het goed maar te veel mensen kunnen niet of onvoldoende meedoen. Armoede, het ontbreken van werk, eenzaamheid of andere problemen zorgen ervoor dat een groep inwoners het lastig heeft en vaak ook veel problemen tegelijk. We zetten al in op tijdige signalering, het voorkomen van problemen en het wegnemen van stress en drempels. Hier gaan we nog meer aan doen, want er is nog veel te bereiken. Zoals het bemiddelen van kansrijke inwoners met een bijstandsuitkering richting werk. We zorgen met een pilot voor basisbanen bij verschillende organisaties. We voeren het nieuwe minimabeleid uit om maatwerk te verlenen en stressfactoren weg te nemen. We maken werk van de inburgering van nieuwkomers. We gaan wijk- en dorpsgericht werken vanuit onze versterkte buurtvoorzieningen, waarbij preventie en ontmoeting centraal staan. Omdat het niet mag uitmaken in welke wijk of dorp je woont om gezond te kunnen leven, zetten we in op gezondheids- en leefstijlbevordering. We gaan ook verder met het succesvolle, op preventie gerichte jeugdhulp- en zorgbeleid. In Deventer kan iedereen zichzelf zijn, ongeacht afkomst, geloof of geaardheid.

Een duurzame toekomst
Een leefbaar en fijn Deventer in de toekomst vraagt inzet van ons allemaal. We werken toe naar een ander energiegebruik en omschakeling naar niet-fossiele brandstoffen. In 2030 willen we zoals in het Klimaatakkoord staat, 55% reductie in broeikasgassen ten opzichte van 1990 realiseren. We maken daarbij in Deventer proactieve, realistische stappen om die klimaatdoelstellingen te halen en waar mogelijk te versnellen. Dat vraagt naast inzet ook draagvlak bij en betrokkenheid van inwoners. Bij de energietransitie hebben we iedereen in Deventer nodig. We zetten in op een zorgvuldige dialoog en participatie met de samenleving over zowel de korte als de lange termijn. Daarbij willen we alle belanghebbenden tijdig betrekken en in de gelegenheid stellen om mee te praten, hun belang te duiden en deze belangen ook mee laten wegen in de besluitvorming. Een leefbare, schone omgeving staat centraal en in mindere mate de middelen die hiertoe moeten leiden. Daarover zoeken we nadrukkelijk het gesprek met inwoners op, vragen hen om input en om mee te denken in oplossingen.

De ambities die wij in dit bestuursakkoord formuleren, vragen om investeringen die in het hoofdstuk financiën worden beschreven. Deze ambities kunnen alleen worden waargemaakt met een ambtelijke organisatie die structureel op sterkte is. Ook dat vraagt extra middelen. Daarnaast vragen de opgaven op het gebied van wonen en werken forse investeringen in infrastructuur. Hiervoor wordt geld gereserveerd in het fonds infrastructuur. Dit fonds kan tevens worden ingezet als cofinanciering bij de aanvraag van subsidie.

Dichtbij onze inwoners en met betrokkenheid en bevlogenheid werken we vol energie ook de komende jaren door aan onze mooie gemeente. Dat doen we voor en vooral mét alle inwoners samen. Omdat we allemaal het beste voor Deventer, de wijken, de dorpen en het buitengebied willen.

De fractievoorzitters,

Gemeentebelang                  Partij van de Arbeid
Erik Smeenk                        Caroline Leget

D66                              CDA
Jan Schuring                        Teuni Scholthof

Inhoud

Samen maken we Deventer

Fijn wonen en leven

2.1. Samen bouwen aan Deventer

2.2. Deventer blijft bereikbaar

2.3. Een vitale, innovatieve en duurzame economie

2.4. Kunst, cultuur en erfgoed: ons DNA

Iedereen doet ertoe

3.1. Iedereen telt mee

3.2. Samen gezond

3.3. Een fijne jeugd

3.4. Samenleven in wijk en dorp

3.5. Veiligheid

Een duurzame toekomst

4.1. Naar een duurzaam en circulair Deventer

4.2. Vitaal platteland

4.3. Een fijne leefomgeving

Financiën op orde

Wethouders en portefeuilleverdeling

Samen maken we Deventer

De afgelopen bestuursperiode is er veel bereikt in Deventer samen met inwoners, ondernemers en partners. Het gaat onze inwoners over het algemeen goed en dat willen we graag zo houden. We hebben samen met de hele gemeenteraad geconstateerd dat we inwoners beter en eerder willen betrekken bij besluiten over de eigen leefomgeving of levenssfeer. Daarbij is extra aandacht nodig voor het betrekken van groepen die minder makkelijk van zich laten horen. Meedenken over je leefomgeving mag daarnaast jong beginnen, dus we hebben ook aandacht voor het betrekken van jongeren.

Op het gebied van participatie heeft de raad de afgelopen bestuursperiode goede gesprekken gevoerd onder begeleiding van een werkgroep uit de raad. Wij willen hier graag mee verder gaan.

Participatie en een modern samenspel tussen overheid en samenleving versterken ons gemeentebestuur en creëren maatschappelijke meerwaarde. We willen de kennis en ervaring van inwoners en ondernemers goed benutten.

Wat gaan we doen?

We zijn nu nog te vaak te terughoudend en voorzichtig om inwoners positie te geven in uitvoering, beheer en het maken van keuzes in hun eigen omgeving. Binnen bepaalde kaders en afspraken willen we hierin meer mogelijk maken. Dat doen we dan vanuit het principe ‘ja, tenzij…’.

We willen samen met de raad het nieuwe instrument burgerberaad inzetten en hier ervaring mee opdoen. Hierbij vragen we een divers samengestelde groep inwoners om advies over een vraagstuk dat complex is, veel impact heeft en/of waar veel mensen bij betrokken zijn. De raad moet vooraf aangeven hoe wordt omgegaan met de adviezen. Het is daarbij noodzakelijk dat de raad gezamenlijk spelregels vaststelt.

Met WijDeventer (sinds 1992) was Deventer een voorloper op het gebied van het faciliteren van inwonersinitiatieven en we zijn nog altijd trots op deze formule. We gaan met de wijkteams, dorpenplatform en betrokken ambtenaren in gesprek over hoe we deze formule kunnen uitbouwen of beter benutten.

Bewonersnetwerken en lokale belangengroepen zijn van grote waarde. Zij bevorderen de sociale structuren en geven die een stem. Deze netwerken zijn ook van belang als participatie wordt georganiseerd, bijvoorbeeld over woningbouw en de energietransitie. In wijken en dorpen waar dit nog niet (goed) georganiseerd is, bekijken we of de gemeente inwoners hierbij kan ondersteunen.

Het begeleiden van een goed participatieproces is arbeidsintensief voor de gemeente. Met name voor de ambtelijke organisatie vraagt dit om extra capaciteit.

In het eerste raadsjaar stellen we de participatieverordening en het participatiebeleid vast. Deze stukken geven richting aan de doelstellingen en de vorm van participatie die wordt toegepast bij welk soort besluit. Bij elk raadsbesluit wordt aangegeven welke trede op de ‘participatieladder’ aan de orde is en waarom.

Veel instrumenten zijn beschikbaar zoals het Forum, het correctief lokaal referendum, het digipanel, het ‘right to challenge’ (uitdaagrecht). We willen raadsbreed bezien hoe we deze en nieuwe instrumenten actiever kunnen benutten, toegankelijker kunnen maken of actualiseren.

Door middel van een pilot willen we experimenteren en leren van participatie. We willen samen met de raad een dossier kiezen, waarbij we heel bewust een zorgvuldig proces en duidelijke rolverdeling bespreken.

Fijn wonen en leven

2.1 Samen bouwen aan Deventer

Ook in Deventer is de realisatie van voldoende betaalbare woningen voor verschillende doelgroepen in stad en dorpen de komende jaren een van de grootste opgaven. De tekorten en wachttijden die we landelijk en dus ook lokaal zien, vragen om een grotere productie en een snellere realisatie.

11.000 nieuwe woningen tot 2035
De gemeenteraad heeft in december 2021 ingestemd met de kwalitatieve en kwantitatieve ambitie voor de woningbouw in Deventer. Tot 2035 hebben we te maken met een natuurlijke groei van ongeveer 7.000 woningen. Daarnaast hebben we de ambitie om Deventer sociaaleconomisch te versterken door het verjongen en versterken van de arbeidsmarkt. Dit helpt ook bij het in stand houden en versterken van ons voorzieningenniveau in stad en dorpen. Daarvoor zijn naar schatting 4.000 extra woningen nodig.

Dat betekent dat er tot 2035 zo’n 11.000 extra woningen moeten worden gebouwd. Een grote opgave, waarbij groei geen doel op zich is: we willen onze inwoners voldoende betaalbare woningen bieden in fijne, leefbare wijken en dorpen. Daarbij willen we onze inwoners betrekken en onverminderde aandacht hebben voor kwaliteit en leefbaarheid van bestaande wijken.

Woningen voor starters en ouderen
We richten ons op woningen voor starters en op woningen die de doorstroom bevorderen. Zo willen we bereiken dat iedereen een woning kan vinden die past bij zijn of haar financiële mogelijkheden, leefsituatie en levensfase. Voor jongeren voegen we onder andere betaalbare appartementen, sociale huurwoningen en goedkopere koopwoningen toe. Voor ouderen worden woningen gerealiseerd die fijn ouder worden mogelijk maken, dichtbij voorzieningen en met de mogelijkheid van zorg en een ondersteunend netwerk.
De focus ligt op de categorieën betaalbaar, sociaal en het middensegment om deze groepen te ondersteunen in hun woonwens. Zo bevorderen we doorstroom en maken we een wooncarrière mogelijk.

Vooruitdenken over gevolgen
We werken verder aan de visie 2040. We moeten nu al voorsorteren op gevolgen van de geplande grootschalige woningbouw als het gaat om mobiliteit en voorzieningen. Deventer moet goed bereikbaar blijven. Een goed voorzieningenniveau in de wijken is een randvoorwaarde voor een kwalitatief goede groei. Er is aandacht nodig voor de leefbaarheid en balans in onze wijken en dorpen, onder andere met diversiteit in soorten woningen en sociaaleconomische menging. We blijven ons dan ook richten op gemengde, ongedeelde wijken en dorpen.

Wat gaan we doen?

Woningbouwopgave, visie en koers

Deventer breidt de komende jaren het woningaanbod uit, in lijn met wat eerder in gang is gezet. We zorgen daarmee in samenspraak met onder andere woningcorporaties voor voldoende betaalbare woningen en maken sociaaleconomische versterking van Deventer mogelijk.

Het uitgangspunt voor woningbouw blijft de door de raad vastgestelde ambitie en routekaarten vanuit het ambitiedocument Wonen & Voorzieningen (2021), voor zowel stad als dorpen.

Bij de woningbouwopgave kiezen we voor inbreiding boven uitbreiding. We richten ons nu eerst op de inbreidingslocaties, waar circa 4.500 woningen voorbereid of in planning zijn. Uitbreiding in de randen rond Deventer bereiden we voor. Gezien de grote aantallen woningen die alleen al voor natuurlijke groei nodig zijn, kan Deventer niet om de (moeilijke) keuze voor uitbreidingslocaties heen.

We faseren onze opgave en de inzet van locaties in de stad en dorpen, waardoor bijsturing altijd kan op basis van trends en ontwikkelingen. Dat wordt goed gemonitord en afgestemd met de gemeenteraad.

Bij woningbouw in de dorpen en kleine kernen wordt, in lijn met de opzet van de routekaarten, uitgegaan van de vraag en het tempo vanuit de dorpen zelf.

Bij zowel inbreiding als uitbreiding letten we sterk op kwaliteit. We kijken naar zorgvuldige ruimtelijke inpassing, het bewaken van Deventer kwaliteiten in stad en dorpen en toekomstbestendigheid.

In de stad biedt goed ingepaste hoogbouw kansen voor stedelijke kwaliteit en een efficiënt gebruik van schaarse ruimte. Daardoor is er ook meer ruimte voor groen.

Bij een kwalitatief goed woonmilieu horen ook thema’s als verduurzaming, klimaatadaptie, circulair en natuurinclusief bouwen, en voldoende groen.

De grote inspanning voor nieuwbouw mag niet ten koste gaan van aandacht en inzet voor de leefbaarheid van onze bestaande wijken.

Regie door de gemeente

De gemeente blijft deelnemen en bijdragen aan het Platform Wonen Deventer, om de samenwerking te borgen met de bouwpartners die voor de noodzakelijke woningbouw zorgen.

We ontwikkelen een strategisch grond- en gemeentelijk vastgoedbeleid waarbij we per situatie kijken hoe de maatschappelijke opgave het beste gerealiseerd kan worden. Daarbij kan de gemeente faciliteren en sturen bij derden of als eigenaar zelf ontwikkelen.

We maken gebruik van kennis, kunde en capaciteit van de markt maar houden als overheid regie. Waar anderen ontwikkelen, maken we met hen ook duidelijke afspraken over de realisatietermijn.

De gemeente investeert in de benodigde capaciteit voor de realisatie van de woningbouwopgave en maakt afspraken met partners om capaciteit en kennis te delen.

Participatie zorgt ervoor dat alle projecten een goede plek krijgen en rekening wordt gehouden met de belangen van de omgeving. Hier is een belangrijke rol weggelegd voor ontwikkelaars. De gemeente houdt hierbij regie en ziet toe.

In Deventer kopen, betekent in Deventer wonen. We komen met een verordening voor zelfbewoningsplicht/opkoopbescherming van koopwoningen, om speculatie en prijsopdrijving tegen te gaan.

Doelgroepen

Zodra het wettelijk mogelijk is, gaan we inwoners en mensen die sociaal en economisch gebonden zijn voorrang geven op nieuw woningaanbod. Deze wetgeving wordt nu nog voorbereid.

De Woonvisie van 2018 krijgt een update, omdat de woningmarkt erg is veranderd en omdat Deventer voor de komende jaren nieuwe keuzes heeft gemaakt.

We willen woningen realiseren voor de jongeren die we aan ons willen binden en voor ouderen die willen wonen op een wijze die past bij hun levensfase en zorgvraag. Dat vraagt om een goede mix in woonvormen.

We stellen locaties beschikbaar voor innovatieve woonconcepten die bepaalde doelgroepen voorzien in hun woonbehoefte. Bijvoorbeeld collectieve woonconcepten - collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) - voor ouderen die hierdoor langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

Om te kunnen voorzien in de specifieke behoefte van ouderen aan woonvormen die passen bij hun leef- en zorgbehoeften, bereiden we een woonzorgvisie voor.

We werken aan de realisatie van flexwoningen voor de duur van 10-15 jaar om spoedzoekers te helpen aan een woning. Hiervoor worden geschikte en beschikbare locaties gezocht.

We hebben expliciet aandacht voor doelgroepen die nu niet passen binnen de reguliere woningvoorraad: een beter aanbod voor arbeidsmigranten, reizigers, kermisexploitanten (door een lichte uitbreiding van de bestaande hoeveelheid bedrijfskavels) en inwoners die extra begeleiding en zorg nodig hebben om zelfstandig te kunnen wonen.

Binnenstad en haven

Wonen in winkelgebieden biedt grote kansen voor woningzoekenden en voor de versterking van onze binnenstad als woon-, winkel- en recreatief gebied. We blijven wonen boven en achter winkels dan ook mogelijk maken. We onderzoeken de mogelijkheid van een stimuleringsregeling. We gaan actief het gesprek aan met ondernemers over hoe wonen in de binnenstad gecombineerd kan worden met een vitaal winkelgebied.

Op locaties in en buiten het centrum stimuleren we transformatie van kantoren tot mooie woonlocaties voor diverse doelgroepen, passend binnen wat ruimtelijk en milieutechnisch verantwoord is.

We zetten de gemeentelijke watergebonden bedrijfskavels aan de Hanzeweg gefaseerd in de markt om een gezonde combinatie met wonen in dit gebied mogelijk te maken. Daarbij hebben we ook oog voor de invloed die een nieuw Burgerweeshuis heeft. Vervolgens kijken we hoe woningbouw in te passen is op het Haveneiland met respect voor de aanwezige ruimte voor bedrijven. Uitgangspunt hierbij is dat de gemeente niet zelf een risicodragende grondexploitatie start maar heldere kaders meegeeft aan de markt.

2.2 Deventer blijft bereikbaar

Een optimaal ingerichte en veilige verkeersinfrastructuur in Deventer, stad en platteland is van groot belang voor bewoners, bedrijfsleven en bezoekers. De groei die Deventer de komende jaren doormaakt vraagt om extra aandacht voor mobiliteit, bereikbaarheid en parkeren.

Werken aan de toekomst
Willen we Deventer ook in de toekomst bereikbaar houden, dan heeft de hoofdwegenstructuur van Deventer aandacht nodig. Onze ambities, waaronder woningbouw, hebben een behoorlijk effect op de mobiliteitsopgave. Daarom gaan we kijken naar de bijdrage die een derde IJsselbrug op langere termijn zou kunnen leveren. Gecombineerd met twee goed functionerende verkeersaders (Hanzetracé en N348) zal dit de binnenstad ontlasten. Daarmee ontstaat er op termijn ruimte voor infrastructurele maatregelen elders in de stad, bijvoorbeeld de afweging om de Welle af te waarderen en meer bij de binnenstad te betrekken.

Een bereikbare binnenstad
Het autoverkeer in en rond de binnenstad willen we in goede samenspraak met omwonenden verminderen, zodat voetganger, fietser en het openbaar vervoer meer ruimte krijgen. Daarbij hebben we aandacht voor mensen die minder goed ter been zijn.

Vaker en veiliger fietsen
We willen het fietsgebruik verder stimuleren en fietsen aantrekkelijker maken. We gaan voor verdere verbetering van de fietsinfrastructuur in stad, buitengebied, dorpen en bedrijventerreinen. Daarbij hebben we ook nadrukkelijk aandacht voor veilige (snel)fietsroutes en voor voldoende fietsparkeervoorzieningen.

Openbaar vervoer als goed alternatief
We stimuleren een duurzaam, goed gespreid en passend aanbod van openbaar vervoer. Als er op plekken buslijnen dreigen weg te vallen blijven we in gesprek met de provincie om verschraling van het aanbod tegen te gaan. We stimuleren bestaande en nieuwe alternatieven om mensen die minder mobiel zijn niet in de kou te laten staan als er géén passend regulier openbaar vervoer in de nabijheid beschikbaar is.

Wat gaan we doen?

Hoofdwegenstructuur

We herijken de visie hoofdwegenstructuur en betrekken daarbij een brede visie op mobiliteit.

De afgelopen jaren is er al hard gewerkt aan opwaardering van het Hanzetracé. Het laatste knelpunt is de Van Oldenielstraat, daar gaan we de komende periode werk van maken.

We kijken opnieuw naar de verkeersafwikkeling op de N348. We onderzoeken samen met de provincie hoe we dit traject aantrekkelijker kunnen maken.

Fietsen

Wij gaan de mogelijkheden van het opnemen van een fietsparkeernorm bij ontwikkelingen onderzoeken.

We onderzoeken de mogelijkheden voor een grote fietsparkeergarage in het centrum.

Parkeren

Om woningbouw in de binnenstad mogelijk te maken is het van groot belang om ontwikkeldrempels weg te nemen, zoals die van parkeernormen. Die vertraagt nu vaak realisatie van woningen of blokkeert het zelfs. We werken een voorstel uit om niet meer automatisch uit te gaan van het recht op een parkeervergunning bij een woning (bij realisatie of mutatie) en brengen mogelijke gevolgen voor de schilwijken in beeld. De binnenstad kent nu eenmaal een maximale capaciteit aan parkeermogelijkheden, als we ook de kwaliteit van het centrum willen bewaken. Dat wil niet zeggen dat inwoners geen auto kunnen hebben, we realiseren extra parkeervoorziening(en) in de schil rondom het centrum.

We gaan ons inspannen om nieuwe parkeervoorzieningen voor auto’s op loopafstand aan de rand van de binnenstad te realiseren, voor bewoners, bezoekers en ondernemers van de binnenstad. We zien mogelijkheden hiervoor bij ontwikkelingen in het stationsgebied en het voormalige Roto Smeets-terrein.

We willen het gratis parkeren op de Melksterweide (De Worp) behouden en hebben het plan om de capaciteit daar met 80 parkeerplaatsen uit te breiden op al eerder gecreëerde ruimte.

Openbaar vervoer

We willen naast elektrische bussen ook het gebruik van waterstofbussen in de uitvoering van het openbaar vervoer bevorderen, we gaan er ons sterk voor maken om dit in toekomstige concessies te laten opnemen.

We nemen het voortouw om samen met andere steden ons sterk te maken voor behoud en uitbreiding van goede treinverbindingen voor personenvervoer van en naar Deventer. We maken ons daarbij sterk voor de internationale treinverbinding (Berlijn-lijn), nachtverbindingen, dubbelspoor richting Zwolle en een station te Bathmen.

We blijven aandacht vragen voor de voortdurende overlast van goederenvervoer per trein die zorgt voor geluidshinder en veiligheidsrisico’s (gevaarlijke stoffen).

2.3 Een vitale, innovatieve en duurzame economie

In Deventer is het goed ondernemen. Bedrijven profiteren van de goede bereikbaarheid per weg, rail en water. Met het afronden van het project containerterminal versterkt de Deventer binnenhaven haar positie en dragen we bij aan verduurzaming van vervoer. Door het aanbod van MBO- en HBO-opleidingen is er aanwas van jong talent. En niet te vergeten: een prettig leefklimaat in de bruisende historische stad en groene omgeving maken Deventer aantrekkelijk als woonplaats voor medewerkers. Deventer is een broedplaats van innovatie op het gebied van chemie, technologie, ICT, duurzame economie en zorg.

De Deventer economie staat er dan ook goed voor. In alle economische benchmarks en onderzoeken neemt Deventer al een goede plek in, of is stijgende richting de top. We streven ernaar om onze positie in de top 5 van vriendelijkste MKB-gemeenten van Nederland vast te houden. De warme onderliggende samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid binnen het Deventer Economisch Perspectief (DEP) draagt hieraan bij.

Twee belangrijke uitdagingen verdienen de komende jaren extra aandacht voor een stabiele, duurzame economie en verdere economische groei: de krapte op de arbeidsmarkt en de vraag of we voldoende ruimte hebben om (nieuwe) bedrijvigheid de komende jaren te huisvesten.

Regionale samenwerking: Samen aanpakken

De gemeente Deventer staat altijd in verbinding met haar omgeving. Steeds meer zaken spelen op bovenlokaal of regionaal schaalniveau. Goede contacten met al deze betrokken partijen zijn cruciaal. Met de provincie zijn de contacten de afgelopen jaren goed doorontwikkeld en dat willen we vasthouden. Afhankelijk van het vraagstuk wisselt het schaalniveau waarop we samenwerken. Soms is dat met een enkele buurgemeente, soms met een hele regio of zelfs meerdere provincies. Het gebied rondom Deventer waar het belangrijkste, dagelijkse woon-werkverkeer plaatsvindt is de Cleantech Regio. Binnen deze regionale samenwerking loopt de samenwerking tussen gemeenten naar tevredenheid. We zetten in op een versterking van de bijdrage van ondernemers en overheid. Voor stedelijke vraagstukken willen we daarnaast de relatie met Zwolle, Apeldoorn en Enschede verder uitdiepen.

Bredere citymarketing
Citymarketing verbreedt zich van het lokken van toeristen naar het gehele economische profiel van Deventer. Deze lijn houden we vast. Speciale aandacht gaat uit naar bedrijvigheid, zoals het aantrekken van startups en van young professionals, studenten en goed opgeleide vakmensen. Zij kunnen bijdragen aan een bruisende stad met kleur, en we hebben hen nodig voor de arbeidsmarkt van de toekomst.

Historische binnenstad van de toekomst
De binnenstadeconomie verdient bijzondere aandacht. De binnenstad transformeert naar een hart voor winkelen, werken, wonen en ontmoeten. We blijven de agenda Binnenstad gezamenlijk vormgeven, blijven investeren in de kwaliteit van de openbare ruimte en het vergroenen van de binnenstad, en streven samen met Stichting Deventer Binnenstadsmanagement (SDBM) naar een verlenging van de Bedrijfs InvesteringsZone (BIZ) Binnenstad.

Stadscampus de Kien

Saxion, Aventus, Topicus, Tauw, Witteveen+Bos, Provincie Overijssel en de gemeente Deventer werken gezamenlijk aan de ontwikkeling van stadscampus de Kien. De samenwerking tussen onderwijs en bedrijven heeft geleid tot een ICT masteropleiding en een associate degree. Gezamenlijk wordt gewerkt aan de uitwerking van nieuwe businesscases. De gebiedsontwikkeling in de Kien staat ten dienste van de stadscampus. Zo ontwikkelen we ruimte om te werken, leren, wonen en ontmoeten.

Wat gaan we doen?

Binnen DEP werken we samen aan de thema’s werklocaties van de toekomst, slimme campusstad en verbindende kennisstad. Daaraan willen we een vierde programmalijn toevoegen: smart energy hubs. Hiermee pakken we samen met bedrijven en kennisinstellingen de netcongestie aan. We willen een pilotproject rondom het beheersen van de netcongestieproblematiek starten en zoeken daarvoor bovenlokaal samenwerking met onder andere de provincie Overijssel.

Bedrijven moeten voldoende ruimte hebben in Deventer. We laten een onderzoek uitvoeren of de kwantitatieve en kwalitatieve vraag naar bedrijfslocaties in de toekomst overeenkomt met het verwachte aanbod. Waar vraag en aanbod niet voldoende aansluiten, nemen we vervolgstappen om te borgen dat er altijd ruimte is voor het doorgroeien van lokale bedrijven. We kijken niet alleen naar nieuwe uitbreidingsruimte, maar ook naar locaties die vrijkomen door herstructurering van bestaande bedrijventerreinen. We streven naar een gezonde diversiteit qua soort bedrijven. We vinden de komst van meer grootschalige distributiecentra niet wenselijk.

Het S/Park-terrein wordt door de Herstructureringsmaatschappij Overijssel ontwikkeld tot innovatief bedrijventerrein voor creatieve maakindustrie, circulariteit en (chemische) productie. Als gemeente zien we vanuit ons instemmingsrecht actief toe op de hoogwaardigheid van deze ontwikkeling. We houden een kritische blik op welke bedrijven er wel en niet toegelaten worden.

In de hotelsector is de afgelopen jaren veel bijgebouwd. Hiermee is het jarenlange tekort aan hotelkamers in Deventer opgelost. Nieuwe initiatieven in de hotelmarkt moeten aantoonbaar kwaliteit toevoegen aan het bestaande aanbod om overcapaciteit in de hotelmarkt te voorkomen.

Komend jaar werkt Deventer marketing samen met andere Hanzesteden aan het Hanzejaar 2023.

Binnen de Kien zorgen we voor ruimte voor ontmoeting. We ontwikkelen de openbare ruimte en de binnenruimten zo dat er fijne ontmoetingsruimten en een goede verbinding met de binnenstad ontstaan. Ook is een rol weggelegd voor De Nieuwe Keizer als één van de centrale plekken binnen de Kien.

Om Deventer aantrekkelijker te maken voor studenten en young professionals investeren we in huisvesting voor studenten en starters binnen de Kien. We bouwen samen met de partners in de Kien en Deventer aan een community en een levendiger studentenklimaat in Deventer.
De Kien draagt bij aan het ontwikkelen van de arbeidsmarkt door de verbinding te leggen tussen studenten, young professionals en bedrijven voor stages en werk.

We werken in DEP-verband aan een integrale Human Capital Agenda waar in ieder geval de krapte op de arbeidsmarkt, stimuleren van een leven lang leren, koppeling van MBO- en HBO-studenten via stages aan Deventer bedrijven en arbeidsmarktbeleid centraal staan.

2.4 Kunst, cultuur en erfgoed: ons DNA

Cultuur maakt Deventer een aantrekkelijke en vitale gemeente om te wonen, te werken én te verblijven. Het draagt bij aan de identiteit van de stad en is van groot maatschappelijk en economisch belang. Er is een rijk en groot aanbod van cultuur, enerzijds bepaald door de historie, de vele organisaties en instellingen, en anderzijds door de actieve deelname van veel inwoners. Kunst en cultuur heeft veel gezichten, van de bekende kunstinstellingen als het speelgoedmuseum, Mimik, de Schouwburg en bibliotheek, als de kleinschaliger voorzieningen in wijken en dorpen waar amateurkunst kan worden beoefend. En ook zijn er de makers die na de zware coronaperiode weer volop aan de slag gaan met het maken van nieuwe voorstellingen en kunstuitingen.

Een vitaal cultureel leven vraagt om breed toegankelijke voorzieningen op stedelijk niveau én in de wijken en kernen. In deze mix blijven we investeren.

Brede toegankelijkheid tot kunst en cultuur

Culturele locaties zoals musea, cultuurhus, wijkcentra, bibliotheekvestigingen in centrum, wijken en kernen vormen samen de culturele basisinfrastructuur van heel Deventer. Hier komt een brede groep cultuurliefhebbers samen, van amateurkunstenaars, de leden van zang-, muziek- en toneelverenigingen tot de liefhebbers en bezoekers van de arthousefilms of experimenteel toneel. We streven naar een optimale toegankelijkheid voor alle inwoners (inclusieve samenleving). We vinden het belangrijk dat amateurkunst en jong talent voldoende aandacht en ruimte krijgen, ook vanwege het sociaal-maatschappelijk belang.

Naar een nieuw atelierbeleid

Deventer heeft creativiteit en scheppingskracht hoog in het vaandel. Verschillende kunstenaars hebben op diverse plekken ateliers van waaruit zij hun kunst maken en verkopen, vaak op tijdelijke locaties die wachten op herontwikkeling of herbestemming. Veel van die locaties komen nu ook echt in ontwikkeling, waardoor het aantal ateliers onder druk staat. In het atelierbeleid (2012) staat welke rol de gemeente heeft bij de beschikbaarheid van huisvesting voor kunstenaars. We gaan de komende tijd het atelierbeleid actualiseren. Daarbij leren we van ervaringen in andere gemeenten, houden we rekening met de herijking en uitgangspunten van het vastgoedbeleid en sluiten we aan bij wat de gemeente nastreeft richting 2040.

Samenwerking culturele instellingen

De grote podiuminstellingen in Deventer zijn momenteel onderwerp van onderzoek (De Nieuwe Keizer, Burgerweeshuis) of verkeren nog in een opstartfase na de oplevering en een lange Covid-periode (Mimik). Op dit moment is nog niet aan te geven hoe groot de jaarlijkse exploitatiebijdragen aan deze instellingen moeten zijn om een meerjarig stabiele en sluitende exploitatie mogelijk te maken en jaarlijks terugkerende incidentele aanvullingen te voorkomen. Van de instellingen verwachten we een professionele en financieel gezonde bedrijfsvoering, de bereidheid om samen te werken op functies om efficiënt met middelen om te gaan en het werven van derde geldstromen. Meevallers kunnen worden aangewend voor de eigen programmering.

Zuinig op erfgoed en tradities

Deventer beschikt dankzij haar rijke historie over een imposant cultureel erfgoed. Het historische stadscentrum met vele monumenten is een trekpleister voor veel bezoekers die een positieve bijdrage leveren aan de economie van Deventer. Ook het buitengebied telt vele monumenten. Dit bezit vergt blijvende aandacht, behoud en versterking.

Naast het materiële erfgoed zijn er ook de tradities en gewoontes die bijdragen aan de identiteit van de stad en kernen. We willen daarom ruimte blijven bieden aan traditionele gebruiken zoals paasvuren, carbid schieten, dorpsfeesten, kunst- en rommelmarkten, openluchtspelen, kunstfietsroute en dergelijke.

Wat gaan we doen?

Kunst, cultuur en evenementen

• We bouwen met de culturele en onderwijspartners aan een lokale educatieve cultuuragenda. We willen dat cultuureducatie een vast onderdeel wordt binnen het onderwijs zodat iedereen al op jonge leeftijd in aanraking komt met cultuur.

• Cultuur zorgt voor vitale wijken en kernen. We waken ervoor dat culturele instellingen zoals de bibliotheek nevenvestigingen in wijken en kernen houden, zodat de toegankelijkheid in de gehele gemeente op orde blijft.

• We bezien, in samenspraak met de culturele voorzieningen, hoe de toegankelijkheid en gebruik van voorzieningen vergroot kunnen worden.

• Wij willen Deventer als evenementenstad op de kaart houden en meer aansluiten bij de behoeften van jonge inwoners.

• Professionele kunst- en cultuurmakers hebben twee zware coronajaren achter de rug door het afwezige publiek. Binnen de bestaande financiële kaders zullen we de makers helpen om ieders creatieve talent weer in nieuwe uitingen om te zetten en broedplaatsen en oefenruimtes tot nieuw leven te brengen.

Culturele instellingen

• We maken afspraken met instellingen over de wijze waarop ze voor relevante functies vergaand kunnen samenwerken. We doen inspiratie op bij beproefde ervaringen in andere gemeenten, zoals Metropool in Twente, waarbij niet de instellingen maar de programma’s en functies centraal staan.

• De Nieuwe Keizer (DNK) en het Burgerweeshuis (BWH) geven we een blijvende toekomst in Deventer. Als de benodigde investeringen en exploitatiebijdragen uit de verkenningsfase niet significant afwijken (buiten uitzonderlijke prijsstijgingen) van de inzichten uit de initiatieffase, realiseren we DNK en het BWH. Voor het BWH wordt in de verkenningsfase ook het medegebruik door derden meegenomen als aandachtspunt voor de exploitatie.

• Voor Mimik kijken we of een gezonde en stabiele exploitatie mogelijk is, zodra twee normale jaren achter de rug zijn.

• De museale functie van het Deventer Verhaal vraagt om een stabiel en duurzaam perspectief om de collecties in het Waaggebouw (en Bergkerk) en speelgoedmuseum blijvend te kunnen exploiteren. De verduurzaming van het Waaggebouw (met dekking uit programma vastgoed) starten we met voorrang om de energierekening omlaag te krijgen. Tot de oplevering daarvan zetten we de huurcompensatie voort. Met de oplevering van de ingrepen zal ook worden bekeken hoe het Waaggebouw in gebruik en exploitatie kan worden opgewaardeerd als expositieruimte voor de historische (en andere) collecties. De eerdere bezuiniging van € 40.000 op de exploitatie van het speelgoedmuseum draaien we terug.

Erfgoed en monumentenzorg

We onderzoeken of voor het behoud van grote monumentale en gezichtsbepalende panden extra geld of inzet nodig is, om blijvend gebruik te garanderen.

We stellen een gevelfonds in voor het opknappen van monumentale (winkel)panden in de binnenstad, in lijn met het recent vastgestelde Beeldkwaliteitsplan.

We zetten ons ervoor in dat de functie van de Bolwerksmolen en Korenmolen De Leeuw in stand blijft. Organisaties die zorgen voor instandhouding zouden hierin een rol kunnen spelen. Voor de Bolwerksmolen zoeken we een eigenaar die zorg kan dragen voor het behoud van dit erfgoed en het verantwoord beheert, passend bij de monumentale status.

Bij ruimtelijke ontwikkelingen in de binnenstad zoeken we naar een juiste balans tussen behoud van de skyline (stadsaanzicht) en de ruimtelijke kwaliteit van Deventer versus de behoefte aan verduurzaming en nieuwe ontwikkelingen en initiatieven.

De Collectie Overijssel (voorheen HCO) wordt uitgenodigd om met een plan te komen om de huidige collectie beter te huisvesten.

3.Iedereen doet ertoe

3.1 Iedereen telt mee, iedereen doet mee

Wie je ook bent, waar je ook vandaan komt: in Deventer tel je mee en doe je mee. Waar inwoners onvoldoende in staat zijn om deel te nemen, bijvoorbeeld omdat ze geen werk, netwerk of te weinig of geen inkomen hebben, ondersteunen we ze. Dat doen we door goed naar de specifieke omstandigheden te kijken en hulp te bieden. We kijken naar wat nodig is voor een langdurige en passende oplossing. We nemen stress en belemmeringen weg en bieden kansen en perspectief.

Energie van inwoners in de wijk benutten
In Deventer krijgen inwoners ook meer mogelijkheden om een rol of eigenaarschap te vervullen bij vragen en wensen uit de eigen leefomgeving. De gemeente biedt die ruimte en ondersteunt bewoners hierin. Niet door het over te nemen maar door er een mooi samenspel van te maken. Inwoners kunnen vaak goed verantwoordelijkheid nemen voor zaken die zij van belang vinden in hun eigen omgeving. We moeten meer gebruik maken van die energie. In verschillende dorpen, kernen en wijken van Deventer lukt dit nu ook al goed.

Wat gaan we doen?

Werken en meedoen

Ons uitgangspunt is dat iedereen die kan werken, gaat werken. Toch hebben ongeveer 2700 inwoners een bijstandsuitkering. Vanuit het in 2020 vastgestelde kader ‘Inzet op maat’ bieden we meer maatwerkbegeleiding en benutten we de kansen naar werk en voor deelname aan de maatschappij. Bij een deel van deze groep nemen we stress en drempels weg door meer te kijken naar ‘wat kan’ dan naar ‘wat moet’. Een ander deel van de mensen in de bijstand activeren we nadrukkelijker naar werk en meedoen.

Voor mensen die al lang een bijstandsuitkering hebben, is vaak maatwerk en ruimte nodig om drempels weg te nemen. Dat vraagt dan ook regelruimte voor de uitvoering waarin we comfort en ruimte moeten geven.
We gaan ook kansrijke jongeren/schoolverlaters, waarvan er nu nog te veel langdurig in een uitkering terecht komen, nadrukkelijker actief begeleiden naar werk.

We werken aan een integrale toegang waarmee we mensen kunnen ondersteunen in hun dagelijks leven. (Kans op) werk maakt hier onderdeel van uit.

Via KonnecteD investeren we in preventie. Zij merken dat de groep met psychische beperkingen groter wordt. Ook gaat KonnecteD samenwerken met andere partijen om mensen te laten uitstromen naar duurzame arbeid.

Er wordt een pilot Basisbanen uitgewerkt en gestart. Deze banen bieden mensen een kans op deelname aan het arbeidsproces in maatschappelijk nuttige taken bij verschillende organisaties, bijvoorbeeld buurthuizen. Basisbanen zijn nu nog niet gericht op doorstroom en ontwikkeling; dat zou een goede aanvulling zijn. Na de eerste pilot kijken we naar kansen en uitbreidingsmogelijkheden.

We willen meer beschutte buitenlocaties voor werk in de wijk, zoals in de ondersteuning groenvoorziening. Ook bij de aanpak van werkloosheid willen we meer wijkgericht werken.

We zetten in op kwalitatief goed taalonderwijs voor nieuwkomers, inburgeraars en laaggeletterden. Taal is de manier om mee te doen in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Het gaat hierbij ook om digitale vaardigheden.

Aanpak van armoede

Het tegengaan van armoede en het voorkomen van schulden is essentieel om mee te kunnen doen. We gaan het vastgestelde nieuwe minimabeleid goed en gedegen in gang zetten. Het wegnemen van stress, de inzet op preventie, vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning zijn belangrijke uitgangspunten. Daarbij wordt er niet alleen gekeken naar bepaalde inkomensgrenzen, maar ook naar het besteedbaar inkomen.

We blijven kinderarmoede bestrijden omdat het opgroeien in armoede een belemmering is op gelijke kansen in het leven en het later kunnen meedoen. Omdat we de deelname van kinderen uit arme gezinnen aan onder andere activiteiten en sport van groot belang vinden, zorgen we dat eventuele onderbesteding aan middelen beschikbaar blijft voor deze doelgroep.

De gemeente start een project voor verbetering van de economische zelfstandigheid van eenoudergezinnen. Te vaak leven zij nog op of onder bijstandsniveau.

We blijven de flexibele omgang met de kostendelersnorm hanteren, binnen de maximale wettelijke ruimte, mede in afwachting van aanpassingen door het Rijk.

De energiecrisis en de stijgende energieprijzen zorgen voor een groeiende ongelijkheid. Energiearmoede raakt een grote groep inwoners, niet alleen mensen die op of onder het sociaal minimum leven. We ondersteunen onze inwoners om de rekening te kunnen betalen als ze dat niet meer lukt, zowel via advisering (bijvoorbeeld Geldfit) als door financiële ondersteuning als dat nodig is. We volgen de landelijke en internationale ontwikkelingen om onze inwoners hierin passend te blijven helpen. Voor de middellange en langere termijn ondersteunen we inwoners in de aanpassing van woningen en hun energievoorziening (onder andere isolatie). Zie ook paragraaf 4.1.

We concentreren de voedselbank, kledingbank en speelgoedbank zo mogelijk op één locatie.

Nieuwkomers in onze samenleving

De nieuwe Wet inburgering stelt ons voor de grote opgave om nieuwkomers met een verblijfsstatus goed te helpen inburgeren en de Nederlandse taal te leren. Tegelijkertijd zijn er ook kansen gezien de grote vraag naar werknemers. Nieuwkomers vormen een nieuw arbeidspotentieel. We gaan aan de slag om hen een goede kans op onze arbeidsmarkt te bieden. We koppelen nieuwkomers zo vroeg mogelijk aan opleiding en werk, bijvoorbeeld in samenwerking met ons netwerk van organisaties en werkgevers.

We zorgen voor opvang en begeleiding voor dakloze en (soms ongedocumenteerde) uitgeprocedeerde asielzoekers. Niemand hoeft in Deventer onder de brug te slapen.

Diversiteit en inclusiviteit

In Deventer behandelen we elkaar gelijk, ongeacht wie je bent, waar je in gelooft of van wie je houdt. Dat betekent dat we inclusiviteit als norm stellen. Ons beleid richt zich op een gelijkwaardige plek in de samenleving voor mensen met een LHBTQI+ identiteit. Deventer zet zich actief in als Regenbooggemeente, in lijn met het getekende Regenboogakkoord.

We staan voor een samenleving waarin er geen plaats is voor discriminatie en waar we ons inzetten voor diversiteit en gelijke kansen voor iedereen. We zorgen voor een verbetering van de bekendheid van het meldpunt discriminatie.

We gaan door met het vergroten van diversiteit en inclusiviteit in onze eigen organisatie en in de samenwerking met andere organisaties. We ondersteunen organisaties die hieraan werken, vergroten het netwerk en blijven het belang van diversiteit en inclusiviteit benadrukken.

Onze openbare ruimte en gebouwen horen voor iedereen toegankelijk te zijn en worden. We willen dat inwoners met een beperking volledig mee kunnen doen. Dat is weliswaar niet van de ene op de andere dag gerealiseerd, maar het vraagt een grote extra inspanning om die inhaalslag te maken. Bij nieuwe plannen moet toegankelijkheid altijd meegenomen worden, in lijn met de inzet die is weergegeven in het beleidsdocument ‘Deventer zonder Drempels’

3.2 Samen gezond in Deventer

We willen dat onze inwoners zo lang mogelijk fijn en gezond kunnen blijven leven. Dat is niet alleen belangrijk voor onze inwoners zelf, omdat het bijdraagt aan meer welzijn en geluk, maar ook voor de toekomstbestendigheid van onze zorg. Door de toenemende zorgbehoefte dreigt de zorg uit haar voegen te barsten. Meer preventie, vroegsignalering, ondersteuning en verbetering van leefstijl zijn dus van groot belang.

Gelijke kansen op een gezonde leefstijl

Te vaak zien we nu nog dat het uitmaakt in welke wijk of welk dorp je woont om gezond te kunnen leven. Inkomen, achtergrond of woonplek mogen geen rol spelen in je kansen op een gezonde leefstijl. Maar ze doen dat nu nog wel.

Sociaaleconomische achterstanden, financiële problemen en gebrek aan kennis dragen sterk bij aan een ongezonder en korter leven. We schroeven de ambitie voor een gezonder leven dus niet alleen op, maar gaan ook de strijd aan met ongelijke kansen op een gezond leven. We zetten extra in op goede en toegankelijke ondersteuning of zorg voor iedereen. Zo willen we zoveel mogelijk aan preventie doen.

Ontmoeting versterken
We willen daarbij niet alleen gezondere inwoners maar ook een gezondere gemeenschap zijn. Daarin staan netwerk en ontmoeting centraal. Een inwoner die makkelijker in contact staat met andere inwoners en organisaties vindt sneller de weg, ziet een zorgbehoefte eerder gesignaleerd worden en voelt zich meer een onderdeel van onze samenleving. Dat netwerk en die ontmoetingsmogelijkheden zijn dus belangrijk om te versterken.

In Deventer hebben we een vrijwel complete zorginfrastructuur, met een ziekenhuis, een grote GGZ-instelling, verzorgings- en verpleegtehuizen, grote thuiszorgorganisaties, een lokale zorgverzekeraar en MBO- en HBO-onderwijs. We blijven deze samenwerking onder de naam Salland United stimuleren en versterken. We maken samen werk van innovatie en willen van Deventer de opleidingshoofdstad van Oost-Nederland voor zorgmedewerkers maken.

Wat gaan we doen?

Gezond leven in Deventer

Eenzaamheid heeft invloed op het welbevinden van mensen. Daarom stimuleren we initiatieven om mensen actief met elkaar in contact te brengen.

Vervoer voor ouderen en zorgbehoevenden is belangrijk om zorg te ontvangen en om actief te kunnen blijven. Dit kan mogelijk eenvoudiger georganiseerd worden voor diegenen die geen (medisch geïndiceerd) vervoer hebben. We stimuleren en informeren over initiatieven als Automaatje: een vervoerservice waarbij vrijwilligers minder mobiele plaatsgenoten helpen bij vervoer.

In wijken en dorpen stimuleren we initiatieven die een gezonde leefstijl versterken.

We stimuleren het organiseren van activiteiten voor jong en oud.

Wachttijden in de geestelijke (jeugd)gezondheidszorg zijn een knelpunt, vooral voor spoedgevallen. We willen de wachttijden terugbrengen, o.a. door vroegsignalering om ergere problemen te voorkomen maar ook met hulpprogramma’s die voor een goed alternatief zorgen en daarmee de wachttijd helpen verkorten. Een tijdige doorverwijzing naar de juiste hulp of zorg helpt daarbij.

Mantelzorgers bieden enorm belangrijke ondersteuning aan familieleden, vrienden en buren. De druk op deze mensen is groot en wordt groter. Zij verdienen goede ondersteuning en waardering. De mantelzorgpas gaat van 50 naar 75 euro.

Een gezonde leefstijl en gezond eten leer je op jonge leeftijd. We gaan onder meer met het onderwijs in gesprek om te kijken wat we samen kunnen doen om hier meer aandacht aan te besteden en alle kinderen kennis te laten maken met een gezonde leef- en eetstijl.

Deventer is nu een JOGG-gemeente (Jongeren op gezond gewicht). Overgewicht en ongezonde leefstijl zijn een groot probleem bij een deel van onze jeugd. We gaan door met de ingezette pilot voor verbetering van de gezondheid van een groep jongeren in enkele wijken maar bekijken ook onder welke voorwaarden we dit kunnen uitbreiden naar meer wijken en een grotere groep jongeren.

Informatie over gezondheid, zorg en activiteiten moet snel en gemakkelijk (online) te vinden zijn. Per wijk of dorp wordt bekeken hoe de activiteiten voldoende zichtbaar worden voor inwoners. Ook kijken we naar de rol van DeventerWijzer daarbij en door wie dat wordt beheerd.

Sport & beweging

We voeren het nieuwe beleidskader ‘Samen Sporten maakt sterk’ uit, ter versterking van georganiseerd sporten bij verenigingen, als belangrijke sociale en sportieve basis.

We versterken de sportvoorzieningen, mogelijk via sportparkmanagers.

We ondersteunen sportverenigingen bij het aan zich binden van voldoende vrijwilligers.

We investeren in sport- en beweegmogelijkheden in de openbare ruimte, denk aan beweegroutes, voldoende groen of aangegeven wandel- of hardlooproutes, zowel in bestaande als in nieuwe wijken.

De geplande nieuwbouw sporthallen op Keizerslanden en Bathmen gaat door. We zijn ons bewust van de eventuele noodzaak om plannen aan te passen als financiële ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. We blijven zoeken naar mogelijkheden om de sporthal Schalkhaar te verplaatsen naar het terrein van SV Schalkhaar.

Gezondheid en deelname aan sport mogen nooit afhangen van de dikte van de portemonnee. Alle kinderen moeten kunnen sporten, ook die uit gezinnen die dit niet of moeilijker kunnen betalen. Omdat niet iedereen valt onder de inkomensgrenzen die nu voor tegemoetkoming hiervoor gelden, gaan we vanuit het nieuwe minimabeleid meer kijken naar besteedbaar inkomen dan naar harde inkomensgrenzen.

Onze sportvoorzieningen en -zalen zijn belangrijk kapitaal voor onze sport- en gezondheidsambities. Het gebruik hiervan staat onder druk door de fors hogere energieprijzen. We ondersteunen in de verduurzaming van deze voorzieningen, kijken hoe we ze optimaal kunnen ondersteunen bij hun continuïteit en lobbyen landelijk voor ondersteuning en compensatie.

De Scheg is 30 jaar oud en trekt jaarlijks tegen de 700.000 bezoekers. Deze belangrijke sportvoorziening is dringend toe aan verduurzaming en groot onderhoud. Een visie op de toekomst van De Scheg bepaalt de uiteindelijke investering. Indien nodig worden vooruitlopend op de visie noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd.

Go Ahead Eagles is een van de sportieve boegbeelden van Deventer en maakt bijna wekelijks zichtbaar hoe belangrijk sport in Deventer is. Het vervult daarmee niet alleen een belangrijke ambassadeursrol maar ook een voorbeeldrol. De Adelaarshorst is als stadion ruim 100 jaar oud en vanaf 2014 op onderdelen vernieuwd en uitgebreid. Verdere vernieuwing is nodig voor een toekomstbestendige voorziening en club. De club werkt al aan plannen. De gemeente blijft meedenken aan realistische plannen voor de stadionontwikkeling en onderzoekt of zij kan helpen bij een verantwoorde vorm van financiering. Randvoorwaarde is dat dit past bij de wettelijke mogelijkheden van een gemeente.

3.3 Een fijne jeugd in Deventer

Kinderen en jongeren moeten kansrijk, veilig en gezond kunnen opgroeien en hun talenten kunnen ontwikkelen in onze wijken en dorpen. Zo kunnen ze zelfstandige volwassenen worden die meedoen in de samenleving en zo een bijdrage leveren. Dat is niet alleen goed voor de jeugd zelf, maar ook voor Deventer als maatschappij.

Van wieg tot werk is onze praktische en nuchtere aanpak waarbij we de focus leggen op preventie, samenwerking tussen en met professionals en monitoring. Hier zijn we trots op. In die samenwerking vinden we een warme overdracht van groot belang. We laten niet los voordat de ander vastpakt.

Preventie is ook hier belangrijk. Dit begint bij de ouders, die als eerste aan zet zijn bij de opvoeding van hun kind. De omgeving (familie, vrienden en buren), maar ook de school, (sport)verenigingen en buurtcentra ondersteunen daarbij. De inzet kan in wijken verschillen. De aandacht voor jeugd bij speeltuin de Driehoek, of bij de Huiskamers is een goed voorbeeld van laagdrempelige voorzieningen zonder indicatie.

Wat gaan we doen?

Opgroeien

Ieder kind verdient de best mogelijke start. De gemeente Deventer werkt samen met lokale partners aan een kansrijke start voor elk kind. De eerste 1000 levensdagen zijn bepalend voor een goede start van een kind. De gezondheid voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van zowel fysieke als mentale problemen op latere leeftijd. Hierop blijven we inzetten.

Voorzieningen in de wijken en de dorpen bieden ook jongeren de mogelijkheid om hierin activiteiten te ondernemen. Deze activiteiten zijn mede gericht op ontmoeten, zodat eenzaamheid onder jongeren wordt tegengegaan. We zetten hier extra op in zodat we ook de lange termijn impact van Covid beperken.

We gaan inventariseren of er voor jongeren uit het speciaal onderwijs extra activiteiten na school nodig zijn, mede gezien de uitbreiding van dit onderwijsaanbod in Deventer.

Een veilige omgeving is belangrijk, ook in en om scholen. Het gebruik van middelen (alcohol en drugs) en geweldsincidenten met messen vragen aandacht. Daarnaast vraagt ook sociale veiligheid voor kinderen en jongeren de aandacht.

Onderwijs

Wij blijven ons ten doel stellen om ontwikkelachterstanden al voor de start van de basisschool te voorkomen door voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Samenwerking tussen aanbieders van kinderopvang, VVE en scholen is hierbij essentieel. Dit versterken we waar dat nodig is in de wijken en de dorpen.

Een goed toekomstperspectief hebben, is voor jongeren belangrijk om zich goed te voelen. Voor een goed toekomstperspectief is het halen van een diploma erg belangrijk. Helaas is dat niet voor iedereen vanzelfsprekend en ook Covid heeft hier nog impact. We willen samen met partners voortijdig schoolverlaten van (vaak kwetsbare) jongeren voorkomen. We versterken de tussenschool voor zowel primair onderwijs (PO) als voortgezet onderwijs (VO). Daarnaast willen we de verbinding tussen het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en de arbeidsmarkt versterken zodat combinaties van leren en werken zodanig zijn dat jongeren een startkwalificatie behalen.

De relatie tussen onderwijs en jeugdhulp willen wij verder verstevigen. De ontwikkelingen op Panta Rhei (basisschool speciaal onderwijs) zijn hierbij het voorbeeld. We willen hiermee voorkomen dat kinderen van school weg moeten naar een andere school verder weg. Maar ook willen we dat er snel en adequaat ondersteuning kan worden geboden aan kinderen, ouders en leerkrachten.

De huisvesting van scholen willen we graag zo duurzaam en multifunctioneel mogelijk. Hierbij hoort een omgeving die uitnodigt tot meer bewegen en veilig fietsverkeer naar school stimuleert. Ook vergroening van de schoolpleinen van het primair onderwijs krijgt hierbij een impuls.

Eigen kracht versterken

De gespecialiseerd ambulant werkers worden ook de komende periode ingezet voor kortdurende interventies zonder indicatie. Zij bieden op afroep ondersteuning aan de toegangsmedewerkers jeugd.

Samenwerking tussen de jeugdconsulenten en de huisartsen blijft ook de komende periode belangrijk. Ook de inzet van de praktijkondersteuner Jeugd GGZ maakt dat er dichtbij en laagdrempelig ondersteuning is. Dit voorkomt een verdere druk op de Jeugd GGZ instellingen en kan worden ingezet om te ondersteunen tijdens de wachttijd in de Jeugd GGZ. Deze wachttijdoverbrugging willen we versterken.

Regie met doorzettingsmacht is in situaties waar veel hulpverleners actief zijn belangrijk. Dit vraagt de komende jaren extra aandacht.

(V)echtscheidingen trekken vaak een zware wissel op het functioneren van kinderen. Deventer ontwikkelt een kordate interventieaanpak waarin signalen snel omgezet kunnen worden in actie.

De overgang tussen de Jeugdwet en de Wmo (18-/18+) is cruciaal en wordt verder doorontwikkeld. Voor elke jongere die 18 jaar wordt en ondersteuning krijgt vanuit de Jeugdwet willen wij dat er een plan is gemaakt samen met de jongere waarin de afspraken zijn vastgelegd en doorzettingsmacht is om de afspraken daadwerkelijk uit te voeren.

Voor de inzet op dak- en thuisloze jongeren is een projectleider aangesteld om een uitvoeringsplan te maken, waarbij over domeinen heen afspraken worden gemaakt.

Organisatie

De samenwerking van het toegangsteam Jeugd en Wmo wordt versterkt. Daarnaast is een verkenning naar een nadere samenwerking met de GGD/JGZ en het toegangsteam Jeugd.

De vindbaarheid van de toegangsteams gaan we verbeteren. Zowel fysiek, digitaal als telefonisch. Hierbij maken we gebruik van de uitgangspunten van Direct Duidelijk (heldere overheidscommunicatie).

De uitvoering binnen het sociaal domein blijft een doorlopend punt van aandacht, mede door de arbeidsmarktproblematiek. Waar nodig wordt hierin extra geïnvesteerd.

3.4 Samenleven in wijk en dorp

Onze samenleving verandert en onze buurten en wijken worden diverser. Huishoudens worden kleiner en er ontstaan nieuwe woonvormen. Meer ouderen blijven langer thuis wonen. De verschillen in leefstijl en gezondheid van onze inwoners worden groter. Tegelijkertijd willen we dat inwoners in de eigen buurt worden gekend en herkend en dat iedereen van betekenis kan zijn. Ook willen we eenzaamheid voorkomen en het welbevinden versterken.

We werken aan een samenleving die nieuwe ontwikkelingen kan opvangen. Daarom investeren we in de sociale structuur dichtbij huis, in wijken en dorpen.

Goede, multifunctionele voorzieningen in de buurt
Met het kader ‘Goede voorzieningen in de buurt’ hebben we een eerste stap gezet om buurtvoorzieningen te versterken. Waar mogelijk willen we de bestaande gebouwde voorzieningen in de buurten en wijken, bijvoorbeeld scholen en sportvoorzieningen, zoveel mogelijk multifunctioneel inzetten om ontmoeten en organiseren in wijk en dorp goed te faciliteren.

Activiteiten in buurt of wijk
Voor veel wijken en dorpen geldt dat het belangrijk is om het organiseren en huisvesten van activiteiten weer op gang te helpen en te bekijken hoe inwoners ook als vrijwilliger voldoende tot hun recht komen. Hier kunnen de inwoners (soms met wat hulp) veel zelf organiseren. In andere wijken en dorpen is meer nodig en daarmee blijvende professionele betrokkenheid.

Samen met inwoners, jong en oud, kijken we wat er nodig is om in alle buurten weer activiteiten te organiseren. Activiteiten gericht op ontmoeten, bestrijden van eenzaamheid, creativiteit en samen bewegen. Voorbeelden zijn samen koken op school, amateurkunst, theater of zang, huiswerkbegeleiding, samen eten, kaarten, samen wandelen, etc.

Voor elke inwoner is er plek. Soms is er wat extra nodig om mensen over de drempel te helpen, soms om mensen goed te laten aansluiten. We vinden het belangrijk om daarbij een helpende hand toe te steken als dat nodig is.

Ook voor jongeren is er ruimte om in de voorzieningen activiteiten te organiseren.

Zo lang en zoveel mogelijk eigen regie
Met het versterken van de sociale infrastructuur in de wijken en dorpen kunnen inwoners zolang en zoveel mogelijk regie over het eigen leven houden. Mensen kunnen hierdoor meer zelf regelen, blijven langer actief en zijn ook beter in staat om zelf een beginnende zorgvraag in te vullen. We merken dat mensen dat prettig vinden. Versterking van de sociale infrastructuur is ook van belang om mensen weer deel te laten nemen aan de samenleving en bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk te doen weer te laten wennen aan een dagritme en het nemen van verantwoordelijkheid.

We merken ook dat inwoners het fijn vinden om wat voor elkaar te betekenen. Een wijk of dorp waar mensen elkaar kennen, gezamenlijk activiteiten organiseren en naar elkaar omzien, is een plek waar minder eenzaamheid is en mensen gelukkiger zijn. Inwoners die het zelf niet redden, kunnen rekenen op de gemeente. Hiervoor is maatwerk vanuit onder andere de Wmo beschikbaar.

Samen werken aan ondersteuning waar dat nodig is
Voor het versterken van de sociale infrastructuur moeten alle professionals in de wijken met hetzelfde doel en dezelfde ambitie samenwerken. Dit betekent dat partijen elkaar nog meer moeten opzoeken om effectiever te werken en meer slagkracht te krijgen. De inwoners van wijken en dorpen staan daarbij altijd op de eerste plaats. Een belangrijke eerste stap is gezet door de vorming van de Voor Elkaar Teams en het team Toegang Wmo.

Wat gaan we doen?

Buurtvoorzieningen zijn een belangrijke sociale basis voor onze inwoners. Die moeten we versterken en ontzorgen. Vanuit het nieuwe en vastgestelde beleidskader ‘Goede voorzieningen in de buurt’, brengen we de basis op orde, zorgen we voor ontmoetingsplekken van en voor bewoners en kijken we hoe we de maatschappelijke opgaven kunnen koppelen aan deze voorzieningen.

Vanuit de Wmo richten we ons meer op preventie, mensen activeren en netwerken versterken. Daarvoor analyseren we wat er speelt, hoe voorzieningen ervoor staan, wat de trends zijn en hoe onze buurtvoorzieningen maatwerk kunnen bieden aan inwoners. We willen daarbij (preventie)budgetten bundelen.

Werken aan het netwerk in de wijk

Met inwoners van een wijk of dorp bepalen we de ambitie voor de aard, het type en het aantal te organiseren activiteiten. We sluiten aan op de behoefte van de inwoners en faciliteren waar nodig.

De samenwerking tussen alle werkers in wijk en dorp wordt verder versterkt. De professionals in de wijk zijn er samen voor de inwoners en stemmen hun werk op elkaar af. In wijken en buurten die extra aandacht vragen, worden vraagstukken op het sociale, ruimtelijk en veiligheidsterrein in samenhang opgepakt.

De Ulebelt is een gewaardeerde voorziening voor Deventer en omstreken. Als milieueducatie- en duurzaamheidscentrum en kinderboerderij voorziet het in een behoefte onder inwoners, zowel qua informatie, educatie als recreatie. Toch staat de exploitatie al een tijd onder grote druk en daarmee ook het voortbestaan. In de afgelopen jaren zijn er meerdere nieuwe financieringsbronnen aangeboord, onder andere vanuit de gemeentelijke verduurzamingsopgave. Dat heeft nog onvoldoende bijgedragen aan een verbetering van de financiële positie van de Ulebelt. In de komende maanden vindt er daarom een onderzoek plaats naar de toekomstbestendigheid en de financiële en exploitatiemogelijkheden voor het centrum. Een belangrijke kans kan liggen in een verbreding van de taak van de Ulebelt als een wijkvoorziening voor Vijfhoek/Colmschate Noord, gekoppeld aan andere maatschappelijke opgaven zoals gezondheid, preventie en leefstijl. Dat vraagt nader onderzoek en uitwerking, ook in financiële zin. 

Integrale toegang tot zorg

Soms zijn inwoners meer geholpen door ze toe te leiden naar activiteiten in de wijk of dorp. De Voor Elkaar Teams helpen daarbij. Dit geldt voor zowel ouderen als jongeren.

Door samen te werken met professionele zorgorganisaties versterken we het netwerk van inwoners met een professionele zorgvraag.

Voor inwoners is de Wmo-coach de toegang tot alle maatwerk dienstverlening. De Wmo-coach kan inwoners toeleiden naar maatwerk op het gebied van Wmo(-hulpmiddelen), bijzondere bijstand, schuldhulpverlening, begeleid en beschermd wonen. De Wmo-coach is bekend in de wijk in het netwerk van wijkgericht werken.

In elke wijk werken we dementievriendelijk. Ook mensen met dementie willen zo lang mogelijk zelfstandig deel uitmaken van de samenleving. We vragen onze partners in de stad, wijk en dorp om zich te verdiepen in het herkennen van en omgaan met mensen met dementie.

We willen ook die inwoner helpen die de weg in alle systemen en naar loketten niet zomaar weet te vinden. Inwoners die moeite hebben op meerdere gebieden, bijvoorbeeld werken, wonen, leren en samenleven. Professionals in de wijk stappen op deze inwoners af, gaan samen na wat nodig is en maken met inwoners een plan waarbij vragen integraal worden aangepakt.

3.5 Veiligheid

De gemeente Deventer is relatief veilig vergeleken met andere 100.000+ gemeenten in Nederland en dat willen we graag zo houden. Daarom is er aandacht nodig voor de speerpunten ondermijning, digitale veiligheid en de samenwerking tussen veiligheid, welzijn en zorg. De komende jaren gaan we daarom werken aan meer samenhang en meer preventie.

Effectieve gebiedsgerichte aanpak door samenhang

In kwetsbare buurten zijn bewoners vatbaarder voor (ondermijnende) criminaliteit door een opeenstapeling van problemen als armoede, achterstand in ontwikkeling, het ontbreken van perspectief en een concentratie van kwetsbare personen. Dit kan zijn als (ongewilde) dader of als slachtoffer. Dit zijn vaak ook de wijken waar veel arbeidsmigranten wonen die kwetsbaar zijn voor misstanden. In een gebiedsgerichte aanpak werken het sociaal en ruimtelijk domein samen op de thema’s zorg, volksgezondheid, veiligheid en ondermijning. Daarmee kunnen we criminaliteitspreventie kleinschalig en dichtbij onze inwoners opzetten. Ook de vraagstukken rondom multiprobleemgezinnen passen hierin. Ook zetten we in op handhaving van illegale kamerverhuur en bijbehorende problematiek.

Voorkomen van ondermijning en drugscriminaliteit
Preventie is noodzakelijk bij de aanpak van ondermijning in brede zin en drugscriminaliteit in het bijzonder. Met de illegale productie en handel van drugs wordt veel geld verdiend en dat zorgt voor ernstige vormen van criminaliteit. Ook is er sprake van olievlekwerking; drugscriminaliteit trekt mensen aan die vroeger niet in de wereld van de georganiseerde misdaad terecht zouden komen. Dat geldt voor mensen met een kwetsbare sociaaleconomische positie, voor mensen met beroepen die vitaal zijn voor drugscriminelen en kwetsbare jongeren. Daarnaast is het drugsgebruik een probleem voor de volksgezondheid.

Met publieke en private partners zetten we in op bewustwording, preventie en vroegsignalering. Inwoners moeten zich meer bewust worden van risico’s en gevaren, bijvoorbeeld van drugs, ondermijnende criminaliteit en digitale veiligheid. Dit geldt ook voor de gemeentelijke organisatie en partnerorganisaties.

Voetbal en veiligheid
Voetbalveiligheid is onveranderd actueel. De incidenten en ongeregeldheden die in binnen- en buitenland voorkomen onderschrijven het belang van een adequate en consequente gezamenlijke aanpak van bij het voetbal betrokken partijen (Go Ahead Eagles, KNVB, supporters, politie, OM en de gemeente), zowel binnen het stadion als daarbuiten.

Wat gaan we doen?

We investeren in de aanpak van ondermijning in brede zin en drugscriminaliteit in het bijzonder. Jongeren moeten weerbaarder worden gemaakt tegen drugs, zoals lachgas, en tegen de financiële verleiding van drugs. Hiervoor is samenwerking met het onderwijs essentieel.

De problematiek van drugslabs op bedrijventerreinen pakken we aan binnen het project Toekomstbestendige Bedrijventerreinen (TBBT).

We richten een werkstructuur in waar vraagstukken op het sociaal, ruimtelijk en veiligheidsdomein in samenhang kunnen worden opgepakt. We hebben daarbij aandacht voor specifieke wijken met multiproblematiek.

We investeren in preventie en bewustwording van inwoners, ondernemers en instellingen over criminele werkwijzen inclusief cybercriminaliteit en het voorkomen van slachtofferschap.

In de wijken en dorpen vinden we de zichtbaarheid en inzet van wijkagenten cruciaal.

In het belang van veiligheid en leefbaarheid blijven we inzetten op samenwerking tussen zorgprofessionals en veiligheidspartners, ook in de wijken.

We continueren samen met partners de persoonsgerichte aanpak rondom voetbalveiligheid.

We vinden dat in Deventer iedereen veilig over straat moet kunnen gaan en kijken of hiervoor extra inzet nodig is.

Samen met de horeca en politie blijven we werken aan gastvrij, gezond en veilig uitgaan in Deventer. Hiermee gaan we uitgaansgeweld tegen.

4 Een duurzame toekomst

4.1 Naar een duurzaam en circulair Deventer

Voor een duurzame toekomst van Deventer maken we proactieve, realistische stappen om de klimaatdoelstellingen te halen en waar mogelijk te versnellen. Dat doen we in de maat met de wettelijk gestelde doelen en we sluiten aan op wat het Rijk doet. We willen stapsgewijs naar een ander energiegebruik en omschakelen naar niet-fossiele brandstoffen. Volgens het klimaatakkoord moet Nederland in 2050 95% minder broeikasgassen uitstoten dan in 1990. In 2030 moeten we op 55% reductie uitkomen. Deze ambitie betekent onder meer het verminderen van het gebruik van aardgas. In onze warmtetransitie-visie van juli 2021, staat dat in 2030 minimaal 20% van de bestaande woningvoorraad aardgasvrij moet zijn.

De energietransitie doen we samen, in dialoog
Bij de energietransitie hebben we iedereen in Deventer nodig. Dat vraagt om een zorgvuldige dialoog en participatie met de samenleving over zowel de korte als de lange termijn. We betrekken onze inwoners bij de discussie. Daarbij willen we alle belanghebbenden in de gelegenheid stellen om mee te praten, hun belang te duiden en deze belangen ook mee laten wegen in de besluitvorming.

Hierbij staat het doel van een leefbare, schone omgeving centraal en in mindere mate de middelen die hiertoe moeten leiden. Daarover zoeken we nadrukkelijk het gesprek met inwoners op, vragen hen om input en om mee te denken in oplossingen.

Regionale Energie Strategie vanuit breder perspectief
De afspraken over de Regionale Energie Strategie (RES) zijn bindend qua doelstelling. Over de wijze waarop we dit realiseren blijven we in gesprek met onze inwoners, medeoverheden en andere belanghebbenden. We constateren dat verschillende zaken van grote invloed zijn op het tempo en de uitvoerbaarheid van de vastgelegde doelstellingen binnen het RES. We noemen knelpunten zoals netcongestie, nieuwe technologieën zoals smart grids en energy hubs, nieuwe alternatieven zoals biogas, zorgvuldige participatieprocessen, nieuwe richtlijnen zoals over de afstandsnorm van windmolens en sterk wisselende en vooral stijgende energieprijzen. We willen de RES zo nodig actualiseren vanuit een breder perspectief.

Global Goals uitgangspunt
Sinds 2016 streeft Deventer de 17 internationale duurzaamheidsdoelstellingen na. In Deventer4GlobalGoals zijn bedrijven, onderwijs, de creatieve sector, ngo's en gemeente verenigd. Zij werken samen aan kansen voor duurzaamheid én economische groei. De Global Goals blijven centraal staan in denken en doen in Deventer.

Wat gaan we doen?

Afvalbeleid

We blijven ons tot doel stellen om zoveel mogelijk afvalstromen te scheiden en grondstoffen waar mogelijk opnieuw te gebruiken. Diftar is tot nu toe een effectief middel geweest om de hoeveelheid restafval te verminderen. Onderzocht wordt of hetzelfde doel bij gelijke kosten ook bereikt kan worden door na-scheiding toe te passen.

Nu mag er 100 kg gratis grofvuil worden gestort. Gelijktijdig wordt er veel illegaal gestort. Bij wijze van proef verhogen we voor een periode van drie jaar het gratis grofvuil storten tot 300 kg, de mogelijkheid tot ‘sparen’ vervalt. Voor het einde van de bestuursperiode evalueren we de proef.

Energieverbruik en -transitie bedrijven

Bij de energietransitie is besparing van energie een belangrijk uitgangspunt. Wat je niet verbruikt, hoef je niet op te wekken. Grootverbruikende bedrijven zijn wettelijk verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder: de energiebesparingsplicht. Uit energiecontroles van de Omgevingsdienst (OD) blijkt dat bij bedrijven door de energiebesparingsplicht na een jaar controle nu al 1,6 megawattuur is bespaard. Dit is een derde van de jaarlijkse productie van een windturbine. De OD krijgt opdracht om de controle op energiebesparing bij bedrijven te intensiveren om Deventer bedrijven te motiveren nog meer energie besparen.

Bedrijven stimuleren we om zoveel mogelijk hun daken te beleggen met zonnepanelen.

Het opwekken van hernieuwbare energie of omschakelen naar een elektrisch wagenpark kan nu niet altijd, omdat netcongestie nog een knelpunt is. Ook kunnen nieuwe bedrijven niet vanzelfsprekend worden aangesloten op het energienet. Smart energy hubs kunnen hiervoor een oplossing zijn. Voor dit punt verwijzen we naar paragraaf 2.3.

Circulariteit is een belangrijke voorwaarde voor nieuwe bedrijven die zich willen vestigen op bedrijventerrein A1. De ervaringen die we hier opdoen gebruiken we bij andere ontwikkelingen.

Wonen en energieverbruik

De energiecrisis maakt de noodzaak om over te stappen naar schone en betaalbare energiebronnen alleen maar groter. Dat is nodig voor onze klimaatopgave, en zo kunnen huurders en woningeigenaren de financiële lasten van hun woning blijven dragen. We ondersteunen mensen die deze lasten niet kunnen dragen, maar voor de middellange en lange termijn moeten we woningen in Deventer beter isoleren en waar mogelijk van alternatieve energiebronnen voorzien.

Woningcorporaties hebben – volgens de prestatieafspraken met de gemeente – hun huurwoningen geïsoleerd tot gemiddeld label B. In 2022 zal dat naar verwachting door alle corporaties ook worden bereikt. In de prestatieafspraken met woningcorporaties leggen we vast welke woningen en buurten wanneer verder worden verduurzaamd.

Er blijft er nog een grote opgave voor particulier woningbezit en voor overige verhuurders. Om hen te stimuleren om energiebesparingsmaatregelen te treffen geven we actief voorlichting, ook over subsidiemogelijkheden bij de Rijksoverheid. Doelstelling is om het aantal huishoudens dat wordt geadviseerd over energiebesparende maatregelen te verdubbelen.

We zetten in Deventer het zelf ontwikkelde duurzaamheidskrediet voort waarmee we woningeigenaren ondersteunen die dit niet zelf kunnen betalen of gefinancierd kunnen krijgen. Met de lopende pilot in Zandweerd onderzoeken we of deze ondersteuning voldoende is en beslissen na evaluatie wat een passend vervolg kan zijn.

We blijven woningisolatie stevig stimuleren en verdelen de beschikbare financiële rijksmiddelen voor woningisolatie zo dat er het grootste effect ontstaat. Daarbij staan o.a. het versnellen van het isolatietempo, versterking van de ondersteuning en advisering, het bereik en de hulp aan lagere inkomens, het stimuleren van voldoende arbeidspotentieel en aandacht voor welstand centraal. Zo zetten we onze energie op de toekomst en gaan we energiearmoede voor de langere termijn tegen.

Verduurzaming vastgoed

De gemeente heeft een voorbeeldfunctie als het gaat om verduurzaming van haar eigen vastgoed. De verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed moet haalbaar, betaalbaar en financierbaar zijn. Nieuw te bouwen panden worden maximaal energiezuinig gerealiseerd. Panden die gerenoveerd worden, maken we gelijktijdig zo energiezuinig mogelijk. Altijd als groot onderhoud wordt gepleegd, treffen we ook de makkelijk te nemen maatregelen voor energiebesparing. Het verschil tussen de huidige energielasten en de nieuwe energielasten gebruiken we om deze maatregelen te bekostigen.

Het duurzaamheidscentrum speelt een belangrijke rol om particulieren te verleiden en voor te lichten als het gaat om het verduurzamen van de eigen woning. Over twee jaar gaan we evalueren of de stadsetalage hiervoor de beste locatie is, of dat een andere invulling of locatie geschikter is. We dagen het duurzaamheidscentrum uit om meer de wijken en de dorpen in te gaan en nadrukkelijker verbinding te zoeken bij lokale initiatieven en energiecoöperaties zoals Noaberenergie.

Op verschillende manieren worden inwoners ondersteund en geadviseerd op het gebied van duurzaamheidsmaatregelen en klimaatadaptieve maatregelen in en rondom het huis. De Ulebelt heeft hierin soms een rol, de energiecoaches ook, net als het energieloket van DeventerEnergie. Het aanbod van ondersteuning kan daarom soms versnipperd en onduidelijk overkomen. We gaan bekijken hoe we dit eenduidiger en eventueel meer gecombineerd kunnen vormgeven om ondersteuning en advies op het gebied van verduurzaming laagdrempeliger aan te bieden.

Verkeer en energieverbruik

De Deventer schaal nodigt uit tot fietsen; na het wandelen de meest duurzame wijze van mobiliteit. We stimuleren het gebruik van de fiets vanuit duurzaamheid én gezondheid. Voor een nadere uitwerking zie paragraaf 2.2.

In Deventer komt een waterstof tankstation voor vrachtwagens. We willen dat dit tankstation ook geschikt gemaakt wordt voor personenauto’s en gaan hierover in gesprek met de provincie en de exploitant. Als we kunnen garanderen dat er voldoende auto’s op waterstof gaan rijden en tanken, is waarschijnlijk geen extra bijdrage vanuit de gemeente nodig.

Hoe geven we de energietransitie vorm?

Biogas kan voorzien in de warmtevraag en de emissie van ammoniak vanuit de landbouw fors verminderen. Daarbij geeft mono-vergisting op het boerenerf weinig overlast voor de omgeving. In het kader van de gebiedsgerichte aanpak verkennen we in hoeverre we nieuwe initiatieven op dit gebied kunnen ondersteunen.

Bij zon volgen we de nationale zonneladder. Hierbij worden als eerste de daken en gevels van gebouwen benut. Pas daarna mogen er zonnepanelen op onbenutte terreinen in bebouwd gebied en als laatste zonnepanelen in het buitengebied worden gelegd.

Vóór we besluiten over mogelijke locaties voor windmolens wachten we meer duidelijkheid over ruimtelijke inpassing – zoals afstandsnormen – af. Voor grootschalige initiatieven voor windmolens moet eerst een zorgvuldig participatieproces met inwoners worden afgerond.

In de historische binnenstad willen we verduurzaming mogelijk maken met innovatieve technieken, zodat de unieke beeldkwaliteit van de binnenstad behouden blijft.

4.2 Vitaal platteland

In ons prachtige buitengebied met levendige dorpen en kernen is het mooi en prettig wonen, ondernemen, werken en recreëren. De balans tussen het behoud van ons mooie Sallandse landschap en ruimte voor (economische) ontwikkeling blijft de komende jaren onze aandacht vragen. We blijven zuinig op ons Sallandse platteland met grazende koeien op de IJsseloevers en het typische coulisselandschap. In de nabijheid van onze historische Hanzestad Deventer biedt het platteland kansen voor recreatie en toerisme.

Uitdagingen voor een toekomstbestendig platteland
Het ruimtebeslag op het buitengebied vanuit opgaven als woningbouw, energietransitie en klimaatadaptatie vraagt om zorgvuldige afwegingen.
Wij zien enorme uitdagingen op de agrarische sector afkomen door landelijk beleid rondom stikstof en klimaat. Dit heeft impact op de agrarische bedrijven die ook nog het grootste deel van ons grondoppervlak beheren. Wij steunen de agrarische bedrijven bij de transitie. Zij moeten zich kunnen blijven ontwikkelen om levensvatbaar te blijven, passend binnen het karakter en de schaal van het Sallandse landschap. Daarom geven wij hen binnen de landelijke kaders alle ruimte om te ondernemen.

Wat gaan we doen?

We willen de inzet van erfcoaches voortzetten. De vraagstukken in het buitengebied zijn in de komende jaren groot en daarbij is het van belang dat agrariërs en andere erfeigenaren onafhankelijke ondersteuning krijgen. We versterken de verbinding tussen erfcoaches en gemeente.

We blijven ruimte bieden aan transformatie van voormalige boerenerven naar bijvoorbeeld woningen of kleinschalige bedrijven. Daarom zetten we het beleid ‘Kansen uit Buiten’ voort.

Voorzieningen zijn bepalend voor de leefbaarheid van dorpen en kernen. Initiatieven die het voorzieningenniveau verbeteren, stimuleren en ondersteunen we. De uitvoeringsagenda Vitaal platteland blijft ons uitgangspunt en ontwikkelen we door.

Het netwerk De kracht van Salland blijven we steunen. We investeren mee in de ontwikkeling van een nieuw Leaderprogramma 2023-2027 voor Salland in cofinanciering met andere overheden en waterschap.

We steunen de vorming van een gebiedsorganisatie ‘Salland loont’, een integrale aanpak in en met Salland. Hiermee willen we komen tot redelijke verdienmodellen voor boeren en grondeigenaren door maatschappelijke diensten die zij verlenen bij zorg en onderhoud voor natuur en landschap. We onderzoeken of en hoe we (een deel) van de toeristenbelasting hiervoor in kunnen zetten.

Stad en platteland hebben elkaar nodig en versterken elkaar. We stimuleren initiatieven zoals ‘Salland boert en eet bewust’ en ‘Van Onze Grond’ die zorgen voor verbinding en ook een korte voedselketen tussen lokale producent en consument.

4.3 Een fijne leefomgeving

Onze leefomgeving willen we schoon, heel en veilig houden. Daarvoor hebben we blijvende aandacht. De landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarde van de openbare ruimte vinden we belangrijk. Onze openbare ruimte draagt daarnaast ook bij aan sociale samenhang en een gezond leven. Onze leefomgeving maakt een bezoek aan Deventer aantrekkelijk en heeft economische waarde.

We anticiperen op ontwikkelingen die effect hebben op de openbare ruimte zoals klimaatverandering, de energie- en warmtetransitie, een circulaire en duurzame samenleving en de woningbouwopgave.

Wat gaan we doen?

Klimaatverandering zorgt voor meer extremen, hetere en drogere perioden maar ook voor hevige regenbuien. De inrichting van onze leefomgeving moeten we daarop aanpassen. Het uitvoeringsprogramma van Het Deventer Klimaatadaptieprogramma uit eind 2021 is ons uitgangspunt voor de komende periode. Met de daarin genoemde maatregelen gaan we aan de slag.

We blijven inzetten op behoud en versterking van de biodiversiteit in zowel het stedelijk als landelijk gebied. Het klimaatadaptatieprogramma helpt hierbij door meer te vergroenen. We zetten in op ecologische inrichting en beheer van de openbare ruimte.

We gaan bewoners meer betrekken bij uitvoering van werkzaamheden. We willen ruimte bieden aan burgerinitiatieven om zelf bij te dragen aan een mooiere openbare ruimte. We gaan experimenteren met verschillende vormen van burgerparticipatie. We doen een beroep op inwoners en bedrijfsleven om samen met ons te zorgen voor de kwaliteit van de leefomgeving.

Particuliere initiatieven vanuit de samenleving, zoals een verzoek om een locatie aan te wijzen voor een begraafplaats met eeuwigdurende grafrust, beoordelen we welwillend. Draagvlak en inpasbaarheid in de omgeving zijn daarbij belangrijke afwegingscriteria.

Zwerfafval in de openbare ruimte is een grote ergernis van velen, we willen dit probleem stevig aanpakken.

Het onderhoud van de openbare ruimte is nu belegd bij verschillende partijen. De komende jaren kijken we naar de efficiency van het onderhoud van de openbare ruimte. Concentratie bij één partij lijkt voor de hand te liggen. We gaan onderzoeken waar het onderhoud van de openbare ruimte het meest effectief kan worden belegd. Hierbij betrekken we de governance en positie van het Groenbedrijf. Zo mogelijk blijven we werkzaamheden in de openbare ruimte gebruiken voor het versterken van arbeidsparticipatie.

We gaan de laanboomverjonging weer terugbrengen naar de oude situatie, zodat we bij de aanpak van een laan verschillende zaken tegelijk kunnen oppakken en beter op elkaar kunnen afstemmen. Zodoende kunnen we de lanen ook voor volgende generaties goed behouden.

De kwaliteit van de openbare ruimte staat onder druk. Het budget voor inrichting, beheer en onderhoud knelt. We zijn bereid om blijvend meer te investeren in de leefomgeving en onderzoeken welke aanvullende bijdrage passend is.

5. Financiën op orde

We zorgen voor een structureel sluitende jaar- en meerjarenbegroting, waarbij structurele uitgaven worden gedekt met structurele middelen. De begroting is ook reëel in evenwicht. Dit houdt in dat ramingen volledig, realistisch en haalbaar moeten zijn.  

Alleen bij onverwachte externe financiële tegenvallers die niet op korte termijn structureel gedekt kunnen worden, kan de begroting bij uitzondering met incidentele middelen sluitend worden gemaakt. De uitgaven passen we aan de inkomsten van het Rijk aan (trap op, trap af). Als dit leidt tot ongewenste maatschappelijke effecten, stellen we dit bij en vinden we de middelen elders binnen de gemeentelijke begroting. Voor het benodigde specifieke weerstandsvermogen handhaven we de minimale norm van 1.

Lasten 

De coalitie wil geen andere lastenverzwaringen dan de jaarlijkse verhogingen van de prognose van 3% die is opgenomen in de meerjarenbegroting voor de onroerendezaakbelasting (OZB).

Begrotingsregel

Beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare tegenvallers in de uitvoering van bestaand beleid worden binnen het programma opgevangen. Dat wil zeggen dat programma's de verantwoordelijkheid hebben te zoeken naar oplossingen binnen hun programma als zich tegenvallers voordoen.  

Als deze bijsturing binnen het programma voor het lopende begrotingsjaar leidt tot ongewenste aantasting van bestaande prestaties, dan vindt eenmalig dekking plaats uit de algemene middelen. Ook kan het in sommige gevallen zo zijn dat aanpassing van de bestaande prestatie in het lopende jaar wegens contractuele verplichtingen met derden niet mogelijk is.

De structurele oplossing moet binnen het programma worden aangedragen met een heroverwegingsvoorstel. Bij de Voorjaarsnota of de Begroting vindt integrale afweging en besluitvorming plaats over de wijze waarop het aangedragen financiële knelpunt structureel wordt opgelost. 

Financiële vertaling ambities

Bedragen x € 1.000 I - = nadeel

| Programma | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026
A Structureel |  |  |  |  |  |
Impulsgelden participatiebeleid | 1 |  | -100 | -100 | -100 | -100
Knelpunt bestaand beleid openbare ruimte | 3 |  | -531 | -531 | -531 | -531
Groot onderhoud openbare ruimte / onkruidbestrijding / Japanse duizendknoop / Mind | 3 |  | -300 | -300 | -300 | -300
Uitbreiding parkeren Melksterweide | 3 |  |  | -21 | -21 | -21
Realiseren gemeentelijke klimaatdoelstellingen | 4 |  | -150 | -150 | -150 | -150
Erfcoaches | 5 |  | -8 | -8 | -8 | -8
Leegstand Kunstcircuit, filmzaal en Iris | 5/10b |  | -145 | -210 | -210 | -210
Verduurzaming eigen vastgoed | 6 |  | -200 | -320 | -350 | -370
Mantelzorgpas uitbreiden | 8 |  | -75 | -75 | -75 | -75
Gezondheidsbevordering | 8 |  | -100 | -100 | -100 | -100
Buurtvoorzieningen | 8 |  | -200 | -200 | -200 | -300
A Wijkgericht / dorpsgericht werken / samenlevingsopbouw | 8 |  | -800 | -800 | -800 | -800
B Dekking uit voordelen Wmo | 8 |  | 800 | 800 | 800 | 950
Verplaatsen school Santa Maria | 8 |  |  | -36 | -36 | -36
Deventer Verhaal huur | 10b |  |  |  | -30 | -30
Terugdraaien korting speelgoedmuseum | 10b |  | -40 | -40 | -40 | -40
Erfgoed | 10b |  | -100 | -100 | -100 | -100
Burgerweeshuis + De Nieuwe Keizer (raming) | 10b |  |  |  | -300 | -300
Bolwerksmolen | 10b |  | -79 | -79 | -79 | -79
Datagedreven werken | 11 |  | -397 | -351 | -305 | -305
I-uitvoeringsplannen | 11 |  | -72 | -106 | -125 | -125
Organisatieontwikkeling | 11/12 | -1.150 | -1700 | -1700 | -1700 | -1700
Prijsstijgingen | 12 |  |  | -120 | -245 | -346
Saldo structureel |  | -1150 | -4197 | -4547 | -5005 | -5076

| Programma | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026
B Fonds infrastructuur |  |  |  |  |  |
Fonds infrastructuur (mobiliteit en leefomgeving) | 12 |  | -13.000 | -13.000 |  |

| Programma | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026
C Overige incidentele investeringen |  |  |  |  |  |
Binnenstad vergroenen | 3 |  | -100 |  |  |
Circulariteit | 4 |  | -100 |  |  |
Duurzaamheidscentrum | 4 |  |  | -50 | -50 | -50
Burgerberaad | 4 |  | -50 | -50 | -50 |
Extra investeren in handhaving Milieuwet voor energiebesparing bij grote bedrijven | 4 |  | -50 | -50 | -50 |
Extra inzet zwerfafval | 4 |  | -50 | -50 | -50 | -50
Leader | 5 |  | -470 |  |  |
Erfcoaches | 5 |  | -25 | -25 | -25 | -25
Wonen boven winkels | 5 |  | -500 |  |  |
Gevelfonds | 5 |  | -100 |  |  |
Broedkamergelden | 5/6 |  | -75 | -75 | -75 | -75
Innovatiefonds arbeidsmarkt toeleiding | 7 |  | -250 | -250 |  |
Versterking sportvoorzieningen | 8 |  | -100 | -100 | -100 | -100
Right to challenge | 8 |  | -100 |  |  |
Inclusiviteit | 8 |  | -75 | -75 | -75 | -75
Verplaatsen school Santa Maria | 9 |  | -150 |  |  |
Young Deventer | 9 |  | -50 |  |  |
Versterking economie | 10a |  | -500 | -200 | -200 |
Toekomstbestendige bedrijventerreinen | 10a |  | -500 | -500 |  |
Cultuur en jongeren | 10b |  | -50 |  |  |
Reservering Burgerweeshuis | 10b |  | -4.000 |  |  |
Hanzejaar | 10b | -100 | -400 |  |  |
Datagedreven werken | 11 |  | -515 | -601 | -8 | -8
I-uitvoeringsplannen | 11 |  | -227 | -308 | -74 | -191
Prijsstijgingen | 12 |  |  | -80 | -48 | -42
Saldo eenmalig |  | -100 | -8.437 | -2.414 | -805 | -616

Wethouders en portefeuilleverdeling

Liesbeth Grijsen

Ruimtelijke ontwikkeling en Omgevingswet

Participatie

Wet maatschappelijke ondersteuning

WijDeventer

Wijk- en dorpsgericht werken

Financiën tot 1 januari 2023

1e loco

Wijkwethouder Colmschate-Noord en Vijfhoek

Projecten: Gebiedsontwikkeling Centrumschil en Bathmen, de Kien

Rob de Geest

Werk en inkomen

Wonen en herstructurering

Vastgoed en grondposities

Gezondheid en sport

Buurtvoorzieningen

Asiel en inburgering

Mantelzorg en vrijwilligers

Inclusie

2e loco

Wijkwethouder Rivierenwijk, Keizerslanden

Projecten: Stadshof, Wonen boven winkels, Wonen en voorzieningen, Gebiedsontwikkeling Keizerslanden en Lettele, Deventer 2040, Salland United

Thomas Walder

Energie, duurzaamheid en milieu

Economie, haven en bedrijventerreinen

Binnenstad

Internationaal beleid

Recreatie en toerisme

Deventer Marketing

3e loco

Wijkwethouder Binnenstad + De Hoven

Projecten: A1 Bedrijvenpark, Poort van Deventer, Toekomstbestendige Bedrijventerreinen (TBBT)

Ilse Duursma

Jeugd en onderwijs

Cultuur en evenementen

Erfgoed en monumentenzorg

Personeel en organisatie

Beschermd wonen

4e loco

Wijkwethouder Borgele-Platvoet, Zandweerd

Projecten: Burgerweeshuis

Marcel Elferink

Financiën vanaf 1 januari 2023

Leefomgeving

Mobiliteit

Plattelandsbeleid

Regionale samenwerking

5e loco

Wijkwethouder Colmschate-Zuid, Voorstad

Projecten: Right to Challenge

Burgemeester Ron König

Openbare orde en veiligheid

Toezicht en handhaving

Burger en bestuur

Publieke dienstverlening

Bedrijfsvoering/DOWR, Digitalisering/ICT,

Hanze

Omgevingsdienst

Wijkwethouder dorpen en buitengebied

Projecten: Deventer 2040